01/10/2026
Kedi ve köpeklerde zehirlenmeler; ilaçlar, temizlik ürünleri, pestisitler, rodentisitler, zehirli bitkiler, bazı gıdalar ve çeşitli kimyasal maddeler nedeniyle meydana gelebilir. Ortaya çıkan belirtiler maruz kalınan maddeye, miktarına ve üzerinden geçen süreye göre değişiklik gösterebilir. Kusma, aşırı salya, ishal, halsizlik, titreme, nöbet, solunum güçlüğü, kanama, bilinç değişiklikleri veya koordinasyon bozukluğu görülebilir. Ancak bazı toksinlerde belirtiler hemen ortaya çıkmayabileceğinden, şüpheli bir maddeye maruz kalındığının bilinmesi durumunda klinik bulguların başlamasını beklemek doğru olmayabilir.
Zehirlenme şüphesinde en önemli bilgilerden biri hayvanın hangi maddeye, ne miktarda ve ne zaman maruz kaldığının belirlenmesidir. Maddenin ambalajı, içeriği veya mümkünse fotoğrafının bilinmesi uygulanacak tedavinin planlanmasına yardımcı olabilir. Çünkü her toksik madde vücutta aynı etkiyi oluşturmaz ve tedavi yaklaşımı da buna göre değişir. Bazı zehirlenmelerde spesifik antidotlar kullanılabilirken, bazı durumlarda temel yaklaşım toksinin emilimini azaltmak ve hayati fonksiyonları desteklemektir.
Her zehirlenmede hayvanı kusturmak doğru değildir. Aşındırıcı kimyasallar, bazı petrol türevleri veya aspirasyon riski bulunan maddelerin alınmasında kusturma ek hasara neden olabilir. Bilinci baskılanmış, nöbet geçiren veya yutma refleksi bozulmuş bir hayvanda da kusturma ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bu nedenle kusturma kararı, alınan maddenin özellikleri ve hastanın klinik durumu değerlendirilerek veteriner hekim tarafından verilmelidir. Evde bilinçsiz şekilde ilaç, tuz, süt veya farklı maddeler verilmesi de tedaviyi zorlaştırabilir.
Zehirlenmelerde erken müdahale büyük önem taşır. Hastanın durumuna göre hemogram ve biyokimyasal analizler, kan glukozu, pıhtılaşma parametreleri ve diğer gerekli tetkikler değerlendirilerek organ fonksiyonları takip edilebilir. Tedavide toksine göre dekontaminasyon, uygun antidot uygulaması, sıvı tedavisi, nöbet ve bulantı kontrolü, oksijen desteği ve diğer destekleyici uygulamalardan yararlanılabilir. Ümraniye Belediyesi Sahipsiz Hayvan Bakımevi’nde zehirlenme şüphesi bulunan kedi ve köpeklerde öncelikle hastanın hayati fonksiyonları değerlendirilerek stabilizasyon sağlanmakta, mümkün olduğunca maruz kalınan toksin belirlenmekte ve hastanın klinik durumuna uygun tedavi ve takip süreci planlanmaktadır.
