23/07/2026
İnsanlara ve hayvanlara hastalık etkenlerini taşıyarak bulaşmada rol oynayan sivrisinekler, keneler,
pireler, kum sinekleri ve bazı diğer omurgasız canlılara vektör adı verilir. Bu canlılar virüs, bakteri veya
parazitleri taşıyarak birçok önemli hastalığın yayılmasına neden olabilir. Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ)
göre, vektör kaynaklı hastalıklar tüm bulaşıcı hastalıkların yaklaşık %17’sini oluşturmakta ve her yıl 700
binden fazla insanın yaşamını kaybetmesine neden olmaktadır.
Parazitler ise doğrudan temasın yanı sıra kirlenmiş su, gıda, toprak veya vektörler aracılığıyla insanlara
ve hayvanlara bulaşabilmektedir. Özellikle sıcaklıkların artması, iklim değişikliği, kentleşme ve
kontrolsüz çevresel koşullar; sivrisinek, kene ve diğer vektörlerin yaşam alanlarını genişleterek bu
hastalıkların görülme riskini artırmaktadır. Bu nedenle vektör ve parazit mücadelesi yalnızca hayvan
sağlığı açısından değil, halk sağlığının korunması açısından da büyük önem taşımaktadır.
Günümüzde en etkili mücadele yöntemi Entegre Vektör Yönetimi (Integrated Vector Management –
IVM) yaklaşımıdır. Bu yaklaşım; çevresel düzenlemeler, larva kaynaklarının ortadan kaldırılması,
biyolojik ve kimyasal mücadele yöntemleri ile toplumun bilinçlendirilmesini birlikte ele almaktadır.
Böylece hastalık etkenlerinin yayılması önlenirken çevre ve insan sağlığı da gözetilmektedir.
Ümraniye Belediyesi Veteriner İşleri Müdürlüğü olarak, halk sağlığını korumaya yönelik çalışmalarımız
kapsamında düzenli ilaçlama programları yürütüyor, sivrisinek ve diğer vektörlerin üreme alanlarını
kontrol ediyor, açık alanlarda oluşabilecek su birikintilerini takip ediyor ve sokak hayvanlarının rutin
sağlık kontrolleri ile parazit uygulamalarını gerçekleştiriyoruz. Ayrıca vatandaşlarımızın
bilinçlendirilmesine yönelik eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri düzenleyerek vektör kaynaklı
hastalıkların önlenmesine katkı sağlıyoruz. Bu çalışmalar sayesinde hem zoonoz hastalık riskinin
azaltılması hem de sokak hayvanlarının daha sağlıklı ve güvenli bir yaşam sürmesi hedeflenmektedir.
Nelere Dikkat Etmeliyiz?
Evcil hayvanlarınızın iç ve dış parazit uygulamalarını düzenli olarak yaptırınız.
Bahçe ve çevrenizde sivrisineklerin üreyebileceği durgun su birikintilerinin oluşmasına izin
vermeyiniz.
Doğa yürüyüşleri sonrasında vücudunuzu ve evcil hayvanlarınızı kene yönünden kontrol ediniz.
Sokak hayvanlarıyla temas ettikten sonra el hijyenine özen gösteriniz.
Kene, sivrisinek veya diğer vektörlerin yoğun olarak görüldüğü alanları belediyemize bildirerek
mücadele çalışmalarına destek olabilirsiniz.
Kappagoda S, Singh U, Blackburn BG., 2011, Antiparasitic therapy. Mayo Clin Proc. 86(6), 561–583.
https://doi.org/10.4065/mcp.2011.0203
Kumar V, Vyas N, Godinho MA, et al., 2026, Assessing implementation challenges in integrated vector
borne disease control programs in India using the consolidated framework for implementation research
through a systematic review, Discov Public Health, 23,1057 https://doi.org/10.1186/s12982-026-
02352-9
Lizzi KM, Qualls WA, Brown SC, Beier JC., 2014, Expanding Integrated Vector Management to
Promote Healthy Environments. Trends in Parasitology, 30(8),394-400,
https://doi.org/10.1016/j.pt.2014.06.001
World Health Organization (WHO). Vector-borne diseases.
